Sakeliga stel ultimatum oor kosproduksie aan minister Patel

18 Apr 2020

Die besigheidsgroep Sakeliga gaan die minister van Handel, Nywerheid en Mededinging hof toe neem indien hy nie sy departement se onregmatige, irrasionale en skadelike obstruksie van kosproduksie staak en regstel nie.

Sakeliga het op Vrydag minister Ebrahim Patel tot Maandag, 9vm gegee om ‘n onderneming te doen dat hy sy uitsprake oor die produksie en verkoop van “voorbereide”, “warm” en “gekookte” kos terugtrek.

“Ons is geadviseer dat daar geen regmatige beperking op die produksie van ‘warm’, ‘gekookte’ of ‘voorbereide’ kos is soos wat die minister en sy departement aandring nie. Ons is ook van senior regsadvies bedien dat daar geen regmatige basis is vir die CIPC om te sertifiseer of produkte en dienste ‘noodsaaklik’ is of nie. Amptenare hou aan om hierdie arbitrêre direktiewe in mediakonferensies en twiets uit te vaardig, maar geen sodanige regulasie is gepromulgeer nie,” sê Piet le Roux, uitvoerende hoof van Sakeliga.

“Die departement van Handel en Nywerheid se pogings om regskeppend op te tree deur blote afkondiging is, ongeag die meriete van sy instruksies, ‘n gevaar vir die oppergesag van die reg. Selfs in die aangesig van ons ongewone omstandighede móét die beginsels van konstitusionaliteit en legaliteit gerespekteer word.”

“Nie net is hierdie regulasies nooit gepromulgeer nie,” sê Le Roux, “maar die blote idee dat die verkoop van warm, gaargemaakte of voorbereide kos gestaak behoort te word is irrasioneel en skadelik vir die openbare gesondheid: elke kositem op winkelrakke is iewers in sy produksieketting verhit, gaargemaak of op een of ander wyse voorberei. Alles van pastas tot blikkieskos tot brood tot groente tot kouevleis tot melkprodukte – en so kan mens aangaan – is verwerk. Dit is ‘n onmoontlikheid in die reg om te definieer wat die minister en sy amptenare ‘onwettig’ verklaar het – en daar is doodeenvoudig geen manier om daaraan gehoor te gee nie. Dit dien net om informele handelaars, sowel as klein- tot middelslag ondernemings te intimideer. Dit laat die kosvoorraad afneem – en so ook laat dit pryse styg.”

Hoewel die bedrywighede van restaurante wel verbied is, is daar geen regulasie wat die verkoop van gaar of vooraf-voorbereide kos verbied nie. Verder is daar ook geen regulasie wat restaurante daarvan weerhou om hulself te omskep in noodsaaklike diensverskaffers, soos deli’s, bakkerye, supermarkte en ander kosverskaffers wat verkoop en aflewerings uitvoer, maar nie oop is vir aansitetes nie.

Gevaar vir die regsorde 
Die teenswoordige situasie – waar ministers, regeringsamptenare en openbare funksionarisse doodluiters opdragte uitvaardig sonder ‘n behoorlike proses en buite die perke van die reg – is onaanvaarbaar. Dit is in stryd met die oppergesag van die reg en is ‘n misbruik van mag. Dit stel eerder die openbare gesondheid in gevaar.

Die arbitrêre instruksies, in ‘n tyd van maatskaplike onsekerheid, plaas ook die veiligheid van wetsgehoorsaam lede van die publiek in gedrang. Sakelui en verbruikers wat in goedertrou optree moet nou hulself verweer teen wetstoepassers wat uitvoering probeer gee aan ultra vires openbare instruksies deur ministers, asof sodanige instruksies wettig, verstaanbaar en afdwingbaar is.

Regshulp aan nie-regeringsorganisasies en besighede 
Gegewe hoeveel besighede en nie-regeringsorganisasies nodeloos belemmer word, sal Sakeliga sy aanbod, om pasgemaakte regsmenings vir noodsaaklike dienste te subsidieer, uitbrei. Die doel van sodanige regsmening is om aan besighede regsekerheid te verleen, sowel as iets om in goedertrou aan wetstoepassers voor te hou waar hulle op grond van onduidelike, of selfs onwettige, instruksies probeer optree.

Die uitgebreide regshulpaanbod behels dat Sakeliga nou ook 100% van die fooi sal betaal vir ‘n pasgemaakte regsmening vir die eerste 50 nie-regeringsorganisasies wat aansoek doen. Alle besighede wat ‘n bona fide en prima facie saak kan maak vir ‘n “noodsaaklike” diensverskaffer of om “noodsaaklike” sorg en instandhouding uit te voer kwalifiseer reeds vir ‘n 50% subsidie vanaf Sakeliga vir hul regsmening.

Besigheid en nie-regeringsorganisasies kan aansoek doen by www.sakeliga.co.za/covid19

Die rol van die burgerlike samelewing en besighede 
Le Roux sê dit is in tye soos hierdie noodsaaklik dat die burgerlike samelewing leiding neem om sy eie probleme op te los:  “Dit is nóg moontlik nóg wenslik dat regerings alomteenwoordig en in algehele beheer is. Maatskaplike krisisse word deur gemeenskapsinstellings besweer. Hulle moet óók ‘noodsaaklike’ dienste kan lewer vry van die belemmering van teenstrydige wetgewing en onwettig optrede.”

“Waarom word net die regering toegelaat om kos te versprei, en nie-wins organisasies nie? Hoe is dit nou onwettig om sopkombuise te bedryf – selfs al word daardie sop met alle redelike gesondheidsmaatreëls voorsien? Waarom is daardie dinge wat burgers kan doen om mekaar te help nou, klaarblyklik, onwettig, behalwe wanneer hulle eers toestemming by burokrate kry? Dié toedrag van sake is nie bevorderlik vir ‘n samelewing met onderlinge vertroue en samewerking nie – dit is sentrale beplanning, die skyn van kennis en die aftakeling van gemeenskappe.”

Weerhouding van regsaksie 
Gegewe die uitsonderlike omstandighede te midde van die Covid-19 situasie, het Sakeliga sover homself van regstappe weerhou, selfs in die aangesig van kommerwekkende onwettigheid en irrasionele optrede deur staatsamptenare en ander ampsdraers. Sakeliga het, in stede daarvan, insette by openbare deelname-prosesse gelewer en in die afgelope drie weke verskeie briewe oor diverse aangeleenthede aan ministers en ander amptenare geskryf.

Gegewe die minister se versuim om selfs ontvangs van ons briewe te erken – en inaggenome die geweldige skade wat nou aan besighede en verbruikers gedoen word sonder enige gesondheidsvoordeel – is dit egter gepas om verdere stappe te neem.

Uittreksel uit Sakeliga se brief aan die Minister 
Sakeliga se brief van 17 April aan die minister van Handel, Nywerheid en Kompetisie sluit die volgende eise in:

  • Dat u departement onmiddellik enige pogings om die verkoop, verskaf, produksie en/of aflewering van warm, voorbereide maaltye te voorkom, te verbied of andersins te belemmer onmiddellik staak. 
  • Dat u departement homself daarvan weerhou om enige stellings te maak aangaande die afdwinging van die inperkingsregulasies wat nie, op sigself, in ooreenstemming met gepromulgeerde regulasies en/of ander direktiewe is nie. 
  • Dat u departement onmiddellik wetstoepassers instruksie gee om belemmering, inmenging, sluiting of ander onderbreking en arrestasie te staak waar enige besigheid of besigheidseienaar voorheen sake gedoen het as restaurant, maar nou die besigheid – in ooreenstemming met die regulasies – omgeskakel het na ‘n onderneming wat nou ander kosprodukte vervaardig en/of verskaf. 

(Sien skakel na volledige brief hieronder.)

Briewe en regsmening

The post Sakeliga stel ultimatum oor kosproduksie aan minister Patel appeared first on Sakeliga.


Ander nuus