Sakeliga skryf aan sakekamers in Suid-Afrika oor inperkingsregulasies en hulpbronne

10 Apr 2020

Geagte Voorsitters en ander Sakekamer-bestuurslede

Plaaslike interpretasie van regulasies; hulpbronne vir sakelui

Die landswye inperking is pas met twee weke verleng. As sakekamers neem u tans ongetwyfeld stappe om die impak van die Covid-19-maatreëls op u lede en plaaslike ekonomieë te versag. Baie sterkte daarmee.

Ek skryf om twee redes:

  1. Toepaslikheid van Covid-19-regulering deur u plaaslike owerhede
  2. Bykomende hulpbronne vir u sakelui


Covid-19-regulering deur plaaslike owerhede

Daar bestaan tans teenstrydige en verwarrende regulasies oor plaaslike owerhede se rol in die regulering van “noodsaaklike” werk. Hierdie teenstrydighede het reeds impak op plaaslike ekonomieë, maar onlangse regulasiewysigings kan dit vererger. Ons doen ons bes om dit vir die verlengde inperktydperk te versag, maar intussen gee ek graag deur hoe u op plaaslike vlak moontlik die impak kan versag.

Die probleem is dat wysigings aan die ramptoestandregulasies, soos uitgereik op 2 April, dit kan laat voorkom asof plaaslike owerhede voortaan sertifisering van “noodsaaklike” besighede moet doen. Spesifiek vereis die regulasies dat plaaslike owerhede skynbaar toestemming moet verleen voordat sekere besighede (indien hulle nie by die CIPC geregistreer is nie) “noodsaaklike” werk mag doen en handel mag dryf.

Ons regsadvies hieroor is dat die bepalings onprakties en waarskynlik onuitvoerbaar, ultra vires en onafdwingbaar is. Selfs indien die wysigings behoorlik is, is ons geadviseer dat die toestemming van munisipaliteite slegs verlang word indien ‘n onderneming binne die definisie van ‘n sogenaamde informal food trader val. Dit is ons mening dat die toestemming van die munisipaliteite nie ‘n vereiste is vir enige besigheid wat nie streng binne hierdie definisie val nie.

Ons skryf dan ook tans (en het reeds vantevore) aan die toepaslike ministers en aan die South African Local Government Association (SALGA) geskryf en regstelling sonder verwyl versoek. Nietemin sal die verwarring en die ongewone tye waarin ons verkeer moontlik tot pogings tot onhaalbare en selfs onwettige regulering op plaaslike vlak lei. U of u regsadviseurs is welkom om ons te kontak as u die skrywes self wil raadpleeg – dit kan help met die formulering van argumente indien u dit oorweeg.

Die oënskynlike vereiste dat munisipale owerhede toestemming aan sogenaamde informele handelaars moet verleen voordat hulle handel mag dryf, is onprakties gegewe die situasie en sou buitendien eers ‘n spesiale besluite deur munisipale rade vereis, wat in baie geval wanfunksioneel is of in elk geval nie tans kan vergader nie. Ons weet dat informele handelaars nie dikwels met sakekamer-lidmaatskap geassosieer word nie, maar die stabiliteit van u plaaslike gemeenskap hang onder meer ook af van óf die informele handelaars kan help met bekostigbare verspreiding van kos en ander lewensmiddele in u plaaslike omgewing. Die laaste ding wat in hierdie inperking nodig is, is dat mense wat min of geen finansiële buffers het met papierwerk oorlaai word, in plaas van om ekonomies aktief te wees en tot maatskaplike stabiliteit en gesondheid by te dra.

Ons dink dit sou aangewese wees om druk op u plaaslike owerhede te sit om hulle van hierdie onnodige sertifiseringsprosesse te weerhou, ook omdat die onnodige lisensiëringsproses iets is wat maklik na meer formele klein en mediumgrootte ondernemings in ‘n dorp uitgebrei kan word. Die meeste plaaslike owerhede in Suid-Afrika is dikwels nie eens in staat om die basiese administrasie in dorp reg te doen nie – om nou in krisistyd ‘n burokratiese lisensiëringsproses te skep is byna ekonomiese sabotasie. In hierdie verband is Sakeliga juis geadviseer dat dit nie die bedoeling is van die Rampbestuurswet (2002), waarvolgens die huidige rampbestuursregulasies uitgevaardig word, dat die bestuur van die ramp na oneffektiewe plaaslike regeringstrukture gedelegeer mag word nie.

Prakties sou dit kon behels dat u die plaaslike munisipale owerhede versoek om die plaaslike polisie in kennis te stel dat dit tans vir die munisipaliteit onuitvoerbaar is om alle noodsaaklike dienste in die dorp opnuut en individueel te lisensieer. Hulle sou die polisie dan kon versoek om nie enigiemand te vervolg of te verhinder om besigheid te doen net omdat die onderneming nie oor ‘n spesiale sertifikaat van die munisipaliteit beskik nie. Uiteraard staan dit die polisie soos altyd vry om hul diskresie te gebruik indien ‘n onderneming aktiwiteite uitvoer wat buite die regulasies val, maar dan is dit oor die substansie van die aktiwiteite en nie oor onnodige en onmoontlike papierwerk nie.

Uiteraard is samewerking die beste. Dit is in die munisipaliteit en al sy inwoners se belang dat besigheid en “noodsaaklike” dienste so goed as moontlik voortgesit word. U munisipale owerhede sal moontlik vatbaar wees vir hierdie argumente, ook vanweë die potensiële skade aan hul belastingbasis.

Dit kan egter ook wees dat u munisipale owerheid om een of ander rede nie sinvolle stappe neem nie. Indien u verdere druk wil plaas kan u hulle in sulke omstandighede daarop wys dat u en/of u lede skadevergoedingseise sal oorweeg. Skadevergoedingseise kan verband hou met die doen of late van ‘n munisipaliteit, maar in sommige gevalle selfs ingestel word teen individuele raadslede of amptenare persoonlik, indien hulle roekeloos optree. Eise sou byvoorbeeld oorweeg kon word indien die munisipaliteit die regulasies verkeerd interpreteer op ‘n wyse wat skade aan besighede veroorsaak, indien hulle onuitvoerbare vereistes aan besighede stel, indien hulle lisensiëringsvereistes wat nie korrek op raadsvlak goedgekeur is nie aan besighede stel, of indien hulle versuim om ooglopende onnodige belemmering van besighede deur wetstoepassers aan te spreek.

Een van die groot onderliggende probleme is natuurlik die kunsmatige onderskeid wat tussen “noodsaaklike” en “nie-noodsaaklike” bedrywighede getref word. Dit is ‘n kwessie wat Sakeliga elders sal takel, afhangende van hoe lank die inperkingstyd voortduur.

Verwant hieraan is die kwessie dat die Departement van Handel en Nywerheid klaarblyklik CIPC-sertifisering van besighede vereis. Ook dit is na ons mening onnodig, skadelik en ultra vires. Ondernemings wat met verwysing na noodsaaklikheidsregulasies verhinder word om besigheid te doen kan gerus van Sakeliga se onderstaande hulppakket vir individuele regsmenings oor “noodsaaklike” dienste gebruik maak.

Al is baie van die regulasies wat tans uitgevaardig word aanvegbaar, is dit oor die algemeen beter om – ter wille van jou besigheid, werknemers en klante – die regulasies te probeer nakom. Terselfdertyd kan sakekamers help om die regulasies te verander en die impak te verminder – dit is die doel van hierdie skrywe.

Hulpbronne vir sakelui

Sakeliga het verskeie hulpbronne vir sakelui. U en/of u lede is welkom om dit te gebruik. Ek lys hieronder vier.

  1. Covid-19-inligtingsentrum: gratis inligting en hulp vir sakelui, met regsmenings, alle regulasies, ontledings, en meer by sakeliga.co.za/covid19.
  2. Regshulppakket oor “noodsaaklike” werk: Sakeliga sal 50% van die koste dra vir ondernemings om individuele regsmenings oor “noodsaaklike” werk te bekom. Ons sal ook ‘n sertifikaat van lidmaatskap verskaf wat alles bevat wat wetstoepassers nodig het om “noodsaaklike” werk toe te laat. Ons het reeds oorhoofse regsmenings by senior advokate aangevra. Regshulp en sertifikate beskikbaar by sakeliga.co.za/covid19.
  3. noodsaaklik.co.za: webblad waar besighede wat “noodsaaklike” werk doen en/of wat van die huis af kan werk gratis kan lys as hulle oop is vir besigheid.
  4. Webinare op sakeliga.co.za/facebook: Ons hou daagliks tussen 13:00 en 14:00 elke normale werksdag webinare, waar ons onderhoude voer met kenners oor arbeidsreg, die regulasies, die ekonomie, aanpassings aan sakeplanne, sakekamers, ensovoorts.

Indien u as Sakekamer-bestuurslid met Sakeliga wil kontak maak, stuur gerus ‘n epos aan affiliasie@sakeliga.co.za. Ons affiliasiekoördineerder, Ernst Vorster, sal so spoedig moontlik met u kontak maak.

Met beste wense vir u werk as sakekamer in hierdie tyd,

Piet le Roux
Uitvoerende Hoof: Sakeliga

The post Sakeliga skryf aan sakekamers in Suid-Afrika oor inperkingsregulasies en hulpbronne appeared first on Sakeliga.


Ander nuus