MTN Zakhele-Futhi-bevinding bevestig nuwe BEE-fase in Suid-Afrika

Jul 12, 2019

Die BBBEE-kommissie se bevinding oor die MTN ZakheleFuthi-transaksie raak duisende maatskappye in Suid-Afrika en bevestig dat ‘n nuwe, verskerpte fase van BBBEE op hande is. So sê Piet le Roux, uitvoerende hoof van Sakeliga, op grond van voorlopige ontleding deur dié organisasie se regs- en navorsingspan. 

Die kommissie se bevindinge hou omvattende korporatiewe ontwrigting vir die Suid-Afrikaanse ekonomie in, sê Le Roux: “Die MTN-bemagtigingstransaksie was op die oog af in lyn met die beste praktyke in BEE en die Wet op Breë-Basis Swart Ekonomiese Bemagtiging (Wet op B-BBEE). Duisende transaksies, insluitende die van JSE-gelyste maatskappye, is op soortgelyke wyse gestruktureer – en die risiko’s wat hierdie bevinding inhou is dus nie beperk tot die MTN Groep, en sy aandeelhouers, se belange nie. 

Le Roux  die kommissie fouteer klaarblyklik in hul bevindinge en oorskry met hul aanbevelings die perke van hul bevoegdhede: “Die bevindinge en aanbevelings van die kommissie druis in teen beginsels van die maatskappyereg. Dit verteenwoordig ‘n waninterpretasie van die Wet op B-BBEE. Dit ignoreer die quid pro quo wat behoort te geld wanneer BEE-aandeelhouers aandele teen groot afslag bekom. Dit eis openbare verskonings van ‘n maatskappy en sy werknemers wat binne die bestek van hul professionele oordeel en fidusiêre pligte opgetree het. En dit verhoog die risikoprofiel van BEE-transaksies sodanig dat maatskappye in Suid-Afrika nou meer as tweemaal sal dink voordat hulle deelneem aan ‘n spel waarvan die reëls voortdurend verander.” 

Le Roux wys daarop dat die uitspraak pas in ‘n patroon van verskerpte en toenemend onredelike BEE-vereistes in Suid-Afrika: “BEE behoort grondig herbedink te word: vir ‘n wet wat bedoel sou wees om wyer en groter ekonomiese voorspoed te bring slaag dit nie. Sakeliga waarsku reeds die afgelope agtien maande dat ‘n nuwe, verskerpte en meer skadelike fase van BEE voorlê. Verwikkelinge in hierdie fase sluit die volgende in: In April vanjaar het Zodwa Ntuli, BBBEE-kommissaris, die oorgrote meerderheid van trust-gestruktureerde BEE-bemagtigingstransaksies as ongeldig bestempel. In Februarie het president Cyril Ramaphosa die Mededingingswysigingswet onderteken, wat BEE nou by mededingingsreg inkorporeer. In Mei het minister Rob Davies verskerpte BEE-kodes gepubliseer. In 2017 het wysigings (ingestel onder die destydse minister van Finansies Pravin Gordhan) aan die staat se voorkeurverkrygingsregulasies in werking getree, ingevolge waarvan staatsentiteite soos Eskom vandag die mag het om wit kontrakteurs by voorbaat uit te sluit van tenders. En so kan die lys aangaan.” 

Sakeliga se regs- en navorsingspan stel tans verdere ondersoek na die kommissie se bevindinge in en sal wanneer gereed ‘n openbare inligtingsessie daaroor aanbied. Aandeelhouerssakelui en belanghebbendes wat graag uitgenooi wil word of op hoogte wil bly kan inteken op Sakeliga se verspreidingslys vir inligting oor BEE, op www.sakeliga.co.za/brandpunte/bee.  

Voorlopige ontleding deur Sakeliga se regs- en navorsingspan identifiseer onder meer die volgende vier problematiese aspekte van die bevindinge.  

  1. Die kommissie poog om vir aandeelhouers, en in hierdie geval ‘n minderheidsaandeelhouer met ‘n 4%belang, meer regte te gee as wat sulke aandeelhouers normaalweg kragtens die maatskappyereg sou ontvang.  
  2. Die poging om ‘n buitensporige inspraak aan MTN Zakhele-Futhi in die MTN Groep te gee is in stryd met artikel 1 van die Wet op B-BBEEomdat die artikel nie aan BEEaandeelhouers die reg gee om meer seggenskap te bekom as wat hul belang normaalweg sou regverdig nie. 
  3. Aangesien ras die oorwegende gronde vorm waarop die kommissie aan MTN Zakhele-Futhi ‘n buitensporige inspraak in die beheer van die MTN Groep wil gee, kom dit neer op politieke verheffing van een tipe aandeelhouer bo ‘n ander.  
  4. Die kommisie maak inbreuk op die kontrakteervryheid van die partye sodanig dat BEE-ooreenkomste voortaan veel moeiliker op ‘n wedersyds aanvaarbaare grondslag gesluit sal kan word. So, byvoorbeeld, was die uitreiking van MTN ZakheleFuthi-aandele in die eerste plek gedeeltelik deur MTN self befonds, wat in ruil vir sekere voorwaardes ‘n verwatering van bestaande eienaarsekwiteit daargestel hetDie voorwaardes se bedoeling is om te voorkom dat die BEE-entiteit nadelige transaksies aangaan wat die langdurigheid van die BEEtransaksie kan beperkof deur hul direksie en aandeelhouers besluite neem wat nadelig vir die moedermaatskappy isDie inbraak op die kontrakteervryheid van die partyewat neerkom op ‘n nademaalse verwatering van ekwiteit en billike inspraak vir bestaande aandeelhouersmaak BEE-transaksies, ironies genoeg, nog onaantrekliker vir meeste maatskappye. 

The post MTN Zakhele-Futhi-bevinding bevestig nuwe BEE-fase in Suid-Afrika appeared first on Sakeliga.


Ander nuus